Wielu Polaków decyduje się na elastyczne formy zatrudnienia, a umowa zlecenie jest jedną z najpopularniejszych. Rodzi to jednak kluczowe pytanie: czy praca na podstawie umowy zlecenia wlicza się do emerytury? Zrozumienie tego zagadnienia jest niezwykle ważne, zwłaszcza w obliczu nadchodzących zmian w przepisach, które znacząco wpłyną na przyszłość zleceniobiorców.
Umowa zlecenie wpływa na wysokość emerytury, ale inaczej na staż pracy poznaj kluczowe zmiany od 2026 roku
- Okresy pracy na oskładkowanej umowie zleceniu zawsze wliczają się do kapitału emerytalnego, bezpośrednio wpływając na wysokość przyszłego świadczenia.
- Do końca 2025 roku, umowa zlecenie nie wlicza się do stażu pracy w rozumieniu Kodeksu pracy, co ma znaczenie np. dla prawa do minimalnej emerytury.
- Od 1 stycznia 2026 roku, oskładkowane umowy zlecenia będą wliczane do stażu pracy, a zmiany te będą działać wstecz, umożliwiając doliczenie również przeszłych okresów.
- Studenci do 26. roku życia oraz osoby ze zbiegiem tytułów (np. etat z minimalnym wynagrodzeniem i zlecenie) to główne wyjątki, gdzie umowa zlecenie nie wpływa na wysokość emerytury, ponieważ nie są odprowadzane składki emerytalne.
- Kluczowe jest dokumentowanie wszystkich okresów pracy na zleceniu, aby w przyszłości móc je udowodnić i wliczyć do stażu.
Kiedy mówimy o emeryturze, musimy rozróżnić dwie fundamentalne kwestie: staż pracy, który jest wymagany do nabycia pewnych uprawnień (na przykład do minimalnej emerytury), oraz kapitał emerytalny, który bezpośrednio wpływa na ostateczną wysokość naszego świadczenia. Umowa zlecenie, jak się okazuje, oddziałuje na te aspekty w zupełnie różny sposób, co często bywa źródłem nieporozumień.
Złota zasada: Liczą się tylko oskładkowane umowy
W kontekście przyszłej emerytury, kluczowa jest jedna zasada: liczą się wyłącznie te umowy zlecenia, od których obowiązkowo odprowadzane były składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Jeśli składki te były opłacane, każdy grosz wpłacony do ZUS buduje nasz kapitał emerytalny. Bez składek nie ma mowy o wpływie na świadczenie.
Jak składki z umowy zlecenia budują twój kapitał w ZUS?
Składki odprowadzane z umów zlecenia są gromadzone na naszym indywidualnym koncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, podobnie jak w przypadku umowy o pracę. Każda wpłacona kwota jest ewidencjonowana i stanowi część naszego przyszłego kapitału emerytalnego. Im więcej składek zostanie odprowadzonych, tym wyższy będzie nasz kapitał, a co za tym idzie wyższa będzie nasza przyszła emerytura. To prosta, choć często niedoceniana, zależność.
Kiedy umowa zlecenie nie powiększy twojego świadczenia? Sytuacja studentów i nie tylko
Istnieją jednak sytuacje, w których umowa zlecenie, mimo wykonywanej pracy, nie wpłynie na wysokość naszej przyszłej emerytury. Warto je znać, aby świadomie planować swoją karierę i przyszłość:
- Studenci i uczniowie do 26. roku życia: To najczęstszy przypadek. Studenci i uczniowie, którzy nie ukończyli 26 lat, są zwolnieni z obowiązku opłacania składek ZUS z tytułu umowy zlecenia. Oznacza to, że choć pracują, ich zarobki z tego typu umowy nie budują kapitału emerytalnego.
- Zbieg tytułów do ubezpieczeń: Jeśli jesteś zatrudniony na umowie o pracę z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym i jednocześnie wykonujesz pracę na umowie zleceniu, od tej drugiej umowy (zlecenia) podlegasz obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu. W takim scenariuszu, od umowy zlecenia nie są odprowadzane składki emerytalne i rentowe, a więc okres ten nie wpływa na wysokość przyszłego świadczenia.
Dlaczego Kodeks pracy "nie widzi" umów zlecenia?
Do końca 2025 roku polski Kodeks pracy traktuje umowę zlecenie jako umowę cywilnoprawną, a nie stosunek pracy. Oznacza to, że zleceniobiorca nie jest pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy, a jego okresy pracy na zleceniu nie są wliczane do stażu pracy, który jest podstawą do nabycia wielu uprawnień pracowniczych i emerytalnych.
Jakie konsekwencje ma brak wliczania zleceń do stażu pracy?
Niewliczanie umów zlecenia do stażu pracy ma istotne konsekwencje, które warto mieć na uwadze:
- Brak wpływu na prawo do emerytury minimalnej: Do nabycia prawa do minimalnej emerytury wymagany jest odpowiedni staż pracy (20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn). Okresy pracy na zleceniu, do 2026 roku, nie są wliczane do tego stażu, co może utrudnić lub opóźnić uzyskanie prawa do tego świadczenia.
- Brak wpływu na uprawnienia pracownicze: Zleceniobiorcy nie nabywają prawa do urlopu wypoczynkowego, odprawy, ochrony przed zwolnieniem czy innych benefitów wynikających z Kodeksu pracy, ponieważ nie są uznawani za pracowników.
- Brak wpływu na staż do nagród jubileuszowych czy dodatków stażowych: W niektórych sektorach, gdzie obowiązują układy zbiorowe pracy, staż pracy ma znaczenie dla dodatkowych świadczeń. Umowy zlecenia nie są w tym przypadku uwzględniane.
Wyjątek potwierdzający regułę: Kiedy zlecenie może być uznane za stosunek pracy?
Warto pamiętać, że w niektórych sytuacjach, jeśli umowa nazwana "umową zlecenia" w rzeczywistości spełnia przesłanki stosunku pracy (np. praca pod kierownictwem, w określonym miejscu i czasie, za wynagrodzeniem), sąd pracy może uznać ją za umowę o pracę. Wówczas okres takiej pracy zostanie wliczony do stażu pracy, a zleceniobiorca zyska prawa pracownicze, w tym te związane z emeryturą.
Nadchodzące zmiany prawne od 2026 roku to prawdziwy przełom dla wszystkich zleceniobiorców. To moment, w którym lata pracy na umowach cywilnoprawnych wreszcie zyskają należne im uznanie w kontekście stażu emerytalnego.
Rewolucja od 1 stycznia 2026: Nowe przepisy dla zleceniobiorców
Dobra wiadomość dla wszystkich zleceniobiorców! Od 1 stycznia 2026 roku wchodzą w życie nowe przepisy, które zrewolucjonizują podejście do umów zlecenia w kontekście stażu pracy. Zgodnie z nowelizacją, okresy pracy na oskładkowanej umowie zleceniu będą wliczane do ogólnego stażu pracy. Oznacza to, że lata spędzone na zleceniu, od którego odprowadzano składki emerytalne i rentowe, będą miały takie samo znaczenie, jak okresy pracy na etacie, jeśli chodzi o nabywanie uprawnień zależnych od stażu.
Dobra wiadomość: Zmiany działają wstecz! Jak udokumentować przeszłe umowy?
Co niezwykle ważne, nowe przepisy będą miały zastosowanie wstecz! To oznacza, że nie tylko przyszłe, ale również przeszłe okresy pracy na umowach zlecenia będzie można doliczyć do stażu pracy. Aby to zrobić, kluczowe jest odpowiednie udokumentowanie tych okresów. Jako Inga Jasińska, zawsze radzę moim klientom, aby gromadzili wszelkie możliwe dowody:
- Zaświadczenia z ZUS: To najlepszy i najbardziej wiarygodny dowód. Można je uzyskać z ZUS, potwierdzają one okresy, za które odprowadzono składki.
- Kopie umów zlecenia: Przechowujcie kopie wszystkich podpisanych umów.
- Rachunki do umów zlecenia: Rachunki potwierdzające wypłatę wynagrodzenia oraz potrącone składki.
- Świadectwa pracy od zleceniodawców (jeśli wydawane): Chociaż nie są standardem dla zleceń, niektórzy zleceniodawcy je wystawiają.
- Wyciągi bankowe: Mogą potwierdzić otrzymywanie wynagrodzenia z tytułu zlecenia.
Warto już teraz zacząć porządkować te dokumenty, aby być przygotowanym na skorzystanie z nowych regulacji.
Co w praktyce da ci dłuższy staż pracy po doliczeniu zleceń?
Doliczenie okresów pracy na zleceniu do stażu pracy przyniesie konkretne korzyści:
- Potencjalne nabycie prawa do emerytury minimalnej: Jeśli dotychczas brakowało Ci stażu do osiągnięcia wymaganego minimum (20/25 lat), doliczenie zleceń może sprawić, że spełnisz ten warunek.
- Ułatwienie w dostępie do świadczeń przedemerytalnych: Dłuższy staż może mieć znaczenie w przypadku ubiegania się o niektóre świadczenia przedemerytalne.
- Większa pewność co do przyszłości emerytalnej: Świadomość, że każdy oskładkowany okres pracy ma znaczenie, daje większe poczucie bezpieczeństwa.
Praca na etacie i dodatkowa umowa zlecenie: co ze składkami?
Często spotykam się z pytaniem, co dzieje się ze składkami, gdy ktoś pracuje na etacie i dorabia na zleceniu. Jeśli Twoje wynagrodzenie z umowy o pracę jest równe lub wyższe od minimalnego wynagrodzenia, to z tytułu dodatkowej umowy zlecenia podlegasz obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu. Oznacza to, że od tego zlecenia nie są odprowadzane składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, a co za tym idzie ten okres nie wpływa na Twój kapitał emerytalny. Jest to ważna kwestia, o której warto pamiętać, planując swoje finanse.
Emeryt dorabiający na zleceniu: jak to wpływa na świadczenie?
Jeśli jesteś emerytem i dorabiasz na umowie zleceniu, co do zasady, podlegasz obowiązkowym składkom na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Oznacza to, że te składki są odprowadzane i mogą wpłynąć na przeliczenie i podwyższenie Twojego świadczenia emerytalnego. Warto jednak pamiętać o limitach zarobkowych dla wcześniejszych emerytów, które mogą skutkować zawieszeniem lub zmniejszeniem świadczenia.
Umowa o dzieło vs. umowa zlecenie: która jest korzystniejsza dla przyszłej emerytury?
Porównując umowę o dzieło z umową zlecenia pod kątem przyszłej emerytury, różnica jest zasadnicza. Umowa o dzieło z reguły nie jest oskładkowana, co oznacza, że od wynagrodzenia za dzieło nie są odprowadzane składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. W konsekwencji, praca na umowie o dzieło nie wpływa na budowanie kapitału emerytalnego ani na staż pracy (nawet po zmianach w 2026 roku, bo nie ma składek). Natomiast oskładkowana umowa zlecenie, jak już wiemy, bezpośrednio przekłada się na wysokość przyszłego świadczenia, a od 2026 roku również na staż pracy. Jeśli zależy Ci na budowaniu kapitału emerytalnego, umowa zlecenie jest zdecydowanie korzystniejsza.
Krok po kroku: Weryfikacja składek na platformie PUE ZUS
Aby mieć pewność, że Twoje umowy zlecenia budują kapitał emerytalny, regularnie weryfikuj historię opłacanych składek na platformie PUE ZUS. To proste i bardzo ważne:
- Zaloguj się na swoje konto na platformie PUE ZUS (możesz to zrobić za pomocą profilu zaufanego, bankowości elektronicznej lub e-dowodu).
- W menu po lewej stronie wybierz zakładkę "Ubezpieczony".
- Następnie przejdź do sekcji "Informacje o stanie konta" lub "Informacje o ubezpieczeniach".
- Znajdziesz tam szczegółowe dane dotyczące odprowadzonych składek na ubezpieczenia społeczne, w tym emerytalne i rentowe, za poszczególne okresy. Możesz wygenerować raporty, które potwierdzą, czy składki z Twoich umów zlecenia były prawidłowo opłacane.
Jakie dokumenty warto zachować, by zabezpieczyć swoją przyszłość?
Dla zleceniobiorcy, który myśli o swojej emeryturze, kluczowe jest gromadzenie dokumentacji. Oto lista najważniejszych, które warto przechowywać:
- Kopie wszystkich podpisanych umów zlecenia: Z datami, stronami i zakresem obowiązków.
- Rachunki do umów zlecenia: Potwierdzające wypłatę wynagrodzenia oraz potrącone składki.
- Zaświadczenia od zleceniodawców: Potwierdzające okresy zatrudnienia i odprowadzane składki (choć nie są obowiązkowe, warto o nie prosić).
- Zaświadczenia z ZUS o okresach składkowych: Można je uzyskać na PUE ZUS.
- Potwierdzenia przelewów bankowych: Jako dowód otrzymywania wynagrodzenia.
O co zapytać zleceniodawcę przed podpisaniem umowy?
Zanim podpiszesz umowę zlecenie, warto rozwiać wszelkie wątpliwości dotyczące składek. Oto lista pytań, które rekomenduję zadać:
- Czy od tej umowy będą odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne i rentowe)?
- Jaka będzie podstawa wymiaru składek?
- Czy jestem studentem/uczniem do 26. roku życia i czy to wpływa na obowiązek oskładkowania?
- Czy posiadam inny tytuł do ubezpieczeń (np. umowę o pracę z minimalnym wynagrodzeniem), który może wpłynąć na zakres oskładkowania zlecenia?
- Czy mogę otrzymać potwierdzenie odprowadzania składek (np. RMUA lub zaświadczenie)?
Planowanie przyszłości: Czy warto dobrowolnie opłacać składki?
W sytuacjach, gdy umowa zlecenie nie podlega obowiązkowym składkom (np. studenci do 26. roku życia, zbieg tytułów), istnieje możliwość dobrowolnego opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Jest to opcja warta rozważenia, jeśli zależy nam na budowaniu kapitału emerytalnego i zwiększaniu przyszłego świadczenia. Korzyścią jest zwiększenie kapitału, ale należy pamiętać o kosztach składki trzeba opłacać samodzielnie, co stanowi dodatkowe obciążenie finansowe. Decyzja o dobrowolnym ubezpieczeniu powinna być poprzedzona dokładną analizą indywidualnej sytuacji i możliwości finansowych.
